07 Nisan 2020, 12:34 tarihinde eklendi

Kanyaş Otu

Kanyaş Otu

Bilimsel Adı: Sorghum halepense (L.) Pers.

TEK VE ÇOK YILLIK MONOKOTİLEDONLU (DAR YAPRAKLI)

Familya: Poaceae

Zarar Yapma Potansiyeli

Genç bitki

Genellikle Nisan aylarında ortaya çıkan ve mücadelesi yapılmadığı taktirde, insan boyuna kadar uzayabilen bir yaz bitkisidir. Ot ilaçlarına karşı oldukça dirençli bir yapıya sahiptir. Kimyasal mücadelesi bitkinin genç halinde iken yapılmazsa daha sonra yapılacak kimyasal ilaçlama bitkiyi kurutsa dahi ortadan kaldırmaz. Bitki kurumuş vaziyette o şekilde kalır. Kıvrılmış vernasyonlu ve silindirik yaprak kınlıdır. Yaprak ayası genişliğinden 2 ila 5 kez daha uzun ve yaprak tüysüzdür. Yakacık dişli ve zarsı, kulakçıkarı yoktur.

Olgun bitki

Bitki boyu: 50 ila 200 cm. Tüysüz bir bitkidir ve çok güçlü rizomları vardır. Gövde dik ve sağlam, boğumlar kısa tüylüdür. Yapraklar: Yapraklar geniş (4 cm ye kadar) ve 60 cm ye kadar büyüyebilirler. Düz, az pürüzlü, kalın orta damarlı, çok net olamayan beyaz renkli ve yaprak tabanında yoğun tüylüdür. Yaprak kını yuvarlak, genellikle şarap kırmızısı; 3 yaprak döneminin ardından yaprak kını dereceli olarak yassılaşır ve yeşildir. Yakacık zarsı ve kirpiksidir. Çiçek durumu: Çiçekler bileşik salkımlardadır. Morumsu, yeşilimsi, uzamış piramit şeklinde, uçlarda biraraya gelmiş, tüysüz ve koyu renk eksenli ve dallıdır. Verimsiz mızraksı başakçıkları çıkıntısızdır. Verimli başakçıklar ise dikdörtgensi-mızraksı, tüylü, iki bölümlü, çıkıntısız yada başakçıkların iki katı kadar uzunlukta çıkıntılıdır. Meyve: Karyopsis (dane) ovalden dikdörtgensiye kadar değişen şekildedir.

Kimyasal Mücadele

Oldukça dirençli bir yapıya sahip olan bitkiye 100 litre suya 2 lt.,16 litrelik sırt tulumbasına 300 ml. herbisit (ot ilacı) karıştırarak uygulama yapılır.

Akademik Açıklama

Biyolojik çeşitliliği tehdit eden yabancı otlar arasında bulunan kanyaş (Sorghum halepense (L.) Pers.) Poaceae familyasından, çok yıllık, gövdesi çok kardeşli, yaygın habituslu, 50 cm'den 200 cm'e kadar boylanabilen bir bitkidir. Yaprak ayası tüysüz, yaprakları 20-60 cm uzunlukta ve 10-30 cm genişliktedir. Orta damar açık renkli, yaprak ayası kenarı çok ince dişli ve bu nedenle de kesicidir. Sap tüysüz ve dik, boğumlar ise bazen çok kısa tüylüdür. Yakacık (dilcik) saplı yaklaşık 5 mm uzunluğunda ve açık yeşil renklidir. Bitkinin kulakçıkları bulunmamaktadır. Çiçek kümesi 15-40 cm uzunluğunda, bileşik başak şeklinde ve kırmızımsı tüylüdür. Başakçıklar kısa saplı ve kısa kılçıklıdır. Sapsız başakçıkların dış kavuzlarının üzeri tüylü, saplı başakçıkların dış kavuzları ise tüysüzdür. Kılçıklar genellikle çabuk dökülür. Kavuzlu tohum 4-5.5 mm uzunlukta, tohum 3 mm uzunlukta, yumurta şeklinde, mat kırmızımsı kahverengidir.

Çiçeklenme zamanı, Mayıs-Kasım aylarıdır. Tohum ve rizomları ile çoğalabilen kanyaşın anavatanı Akdeniz kuşağı olup Türkiye’nin de yerli bitkilerinden biridir (Mill, 1985; Davis, 1988). Kanyaş C4 bitkilerinden de birisi olması sebebi ile de farklı çevre şartlarına (iklim, toprak, sıcaklık, su, besin elementleri vb.) kolaylıkla uyum sağlayabilen ve yüksek rekabet yeteneğine sahip bir bitkidir. Ayrıca mücadelesinde öncelikle yoğun herbisit kullanılması sebebiyle bazı ülkelerde dayanıklı tipleri de bildirilmiştir (Anonymous, 2013). Kanyaş dünya’da 50 farklı ülkede ve 30 farklı üründe sorun olarak kaydedilmiş olup EPPO (European Plant Protection Organization- Avrupa Bitki Koruma Organizasyonu)’da istilâcı bitkiler listesinde altıncı sırada bulunmakta ve Derim, 2015, 32 (1):11-30 13 dünya’da en tehlikeli ilk 10 yabancı ot içerisinde (Holm vd., 1977; Bais vd., 2006) yer almaktadır. Hem rizomları hem de tohumları ile çoğalabilen kanyaşın tohumlarında primer ve sekonder dormansi olup, rizomlarında ise apikal dominans (sürmede gecikme / bekleme) mevcuttur (Horowitz, 1972; Monaghan, 1979; Warwick ve Black, 1983; Newman, 1993; Uygur ve Koch, 1990). Kanyaş tohumlarında bulunan güçlü dormansinin bitki ile tek dönemde mücadele edilmesine imkân veremeyeceği, topraktaki tohum bankasının artıracağı ve dolayısıyla bitkinin gelecek yıllarda bulunduğu alanda istilâya sebep olabileceğine dikkat çekilmektedir (Monaghan, 1979; Warwick ve Black, 1983). Ayrıca tek bir kanyaş bitkisinin bir ay içerisinde 200–300 m rizom oluşturabildiği ve şartların uygun olduğu bir ortamda 4 aylık süre içerisinde, 1.8 t da-1 rizom ve 50 kg da-1 tohum üretebilme kapasitesinde olduğu bildirilmektedir (McWhorter, 1981). Ülkemizin hemen hemen tüm bölgelerinde sorun olan kanyaş pek çok üründe (pamuk, mısır, sebze ve meyve alanları, vb.) ve tarım dışı alanlarda yoğun oranlarda tespit edilmiştir (Tepe, 1992; Uluğ vd., 1993; Kadıoğlu vd., 2004; Yardımcı vdk., 2000; Gündüz, 2005; Tursun ve Seyithanoğlu, 2006; Üremiş vd., 2009; Tetik, 2010). Çukurova’da pamuk ve turunçgil ekim alanlarında yapılan surveyler de kanyaşın pamukta %77.14, turunçgillerde ise % 100 oranında bulunduğu saptanmıştır (Uygur ve Koch, 1990). Marmara bölgesi genelinde yapılan bir çalışmada ise bölge genelinde SORHA yoğunluğunun; m2 ’de 13.40 – 30.12 rastlanma sıklığının ise % 34.20-100.0 arasında değiştiği belirlenmiştir (Yazlık, 2014). Bu çalışmada tohum ve rizomları ile çoğalabilen ve yüksek rekabet yeteneği bulunan kaynaşın biyolojik verilerini incelemek amaçlanmıştır.

Kimyasal Mücadele

100 litre suya 200 ml. veya 10 litre suya 20 ml. herbisit (ot ilacı) karıştırarak uygulama yapılır.

BİR CEVAP YAZ

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Doldurulması zorunlu alanlar işaretlendi *