08 Ocak 2020, 23:09 tarihinde eklendi

Ceviz Ağacının yetiştirilmesi ve Bakımı

Ceviz Ağacının yetiştirilmesi ve Bakımı

Ağaç Yapısı ve Kök

  • Cevizler iyi bakıldığında hızlı br büyüme sağlar. Boyları 25-40 metreye kadar uzar ve 300-500 m²’lik alana kadar yayılabilir.

  • Ceviz ağaçların tac şekli genelde “yayvan” şeklindedir. “Yarı dik ve dik” yapıda da olanları da mevcuttur.

  • Kazık köklüdür ve saçakları genellikle yaygındır. Köklerin 3-5 m derinliğe kadar indiği gözlemlenir.

Gövde ve Dallar

  • Dallanma genelde gövdeden 1-2 metre yukarıda çıkar .

  • Gövdesinin çevresi 5- 6 m'ye kadar genişlemesi mümkün olabilmektedir.

  • Esmer veya zeytin yeşili renklere sahip parlak ve düzgün dallara sahiptir.

Yapraklar ve Gözler

  • Yaprak; uzunca bir sap üzerinde karşılıklı dizilmiş ve sayıları 5-13 arasında değişen yaprakçıktan meydana gelir.

  • Dallarda yaprak sayıları 5-13 adet civarında karşılıklı olarak gelişir.

  • Yaprakçıklar geniş elips şeklinde ve tam kenarlıdır. Uçları sivricedir ve boyları 6-12 cm arasında değişir. Rengi parlak yeşil olup gövde üzerlerinde helezonik şeklinde dizilmişlerdir.

  • Gözler dalların ucunda gelişir ve yaprakların himayesinde olur. Sayıları 1-3 adet civarındadır ve renkleri koyu kestane rengidir. Gözlerden iri olanı daha iyi gelişir ve odun dalını oluşturur.

  • Verimli olmayan çeşitlerin sadece uç tomurcuklarından meydana gelen sürgünlerin ucunda dişi çiçek vardır. Oysa verimli çeşitlerin hemen hemen bütün tomurcuklarında (yaprak tomurcukları da dahil) dişi çiçek meydana gelir.

Çiçek Yapısı ve Döllenme Şekli

Cevizler monoik bir çiçek yapısına sahiptir. Erkek ve dişi çiçekler ağaç üzerinde farklı noktalarda bulunur. Çoğalmaları rüzgar vasıtasıyla olur.

CEVİZİN EKOLOJİK (İKLİM VE TOPRAK) İSTEKLERİ

İklim

Ceviz ağacı, kış ve ilkbaharda ihtiyacı olan soğuğu alması için soğuk, yine ilkbahar ve yaz aylarında da sürgünlerinin gelişmesi ve meyvelerinin olgunlaşmasını sağlayacak kadar sıcak hava ister. 25-35 derece arasında oluşan ısı bunun için yeterlidir. Hava sıcaklığı 40 dereceden yüksek olduğu durumlarda, cevizin yeşil dış kabuğu yanar ve içindeki meyvesi büzüşür. Her ne kadar - 20 derecede zarar görme ihtimali yüksek olsa da – 40 dereceye kadar dayanan çeşitleri de mevcuttr. Bahar aylarında çiçek döneminde -1 derece, tomurcuk döneminde – 3 derece, küçük meyve döneminde ise – 1 derece zara görmesine sebep olabilir. Soğuklardan zarar görme durumu, soğuğun düşme hızı ve soğuğun süresi önemli rol oynar. Ceviz çeşitlerinin soğuklama gereksinimi +7,2⁰C’nin altında 500-2000 saat arasında değişir. Düzenli bir ürün için cevizlerde soğuklama gereksiniminin karşılanması gerekmektedir.

Cevizin yıllık ihtiyacı olan yağış miktarı 50 cm. olması gerekmektedir. Yalnız bu yağışın düzenli olması gerekmektedir. Meyvelerin olgunlaşmaları düzgün olabilmesi için topraktaki suyun yeterli seviyede olması gerekmektedir. Çiçeklenme dönemindeki yağmurlar ve aşırı rüzgarlar, tozlanma ve döllenmeye ters yönde etki etmektedir.

Toprak Yapısı

Ceviz ağacının kök sistemi güçlüdür ve 2-4 metre derinliğe kadar iner. Bu sebepten topraktaki su seviyesinin derinlerde olması ağacın veriminde düşüş olmasına sebep olur. Toprak geçirgen bir yapıya sahip olmalı ve pH’ı 6-7 dolayında olmalıdır. Alkalilik ve tuz sorunu bulunmamalıdır. Organik maddece zengin ve havadar olmalıdır. Su tutma kapasitesi yüksek seviyede olmalıdır. Bunun yanında ceviz ağacı, toprak yönünden pek seçici olmayan karekteristik bir yapısı vardır.

BAHÇE KURMA VE YILLIK BAKIM İŞLERİ

Bahçe Kurma

ceviz yetiştirilecek bölgede aranacak en önemli özellikler olan toprak ve hava durumu yukarıdaki açıklamalarda belirtilmiştir. Toprağın ceviz yetiştiriciliğine uygun olup olmadığının tespiti için öncelikli olarak Toprak Tahlili yaptırılması gerekmektedir. Bunun için bahçe olacak alanın köşelerinden ve ortasından numune alınarak özel laboratuvarlarda veyahut da ziraat odası başkanlıklarında tahlil yaptırılabilir.

Çeşit seçimi

Cevizlerin erkek ve dişi çiçeklerin farklı zamanlarda olgunlaşması yaygındır. Erkek çiçeklerinin erken olgunlaşanlarına prodandry, dişi çiçeği erken olgunlaşana protogyny denir. Erkek çiçeği dişi çiçeğinin aynı anda olgunlaşan cinsine homogamy denir. Bir ceviz bahçesi kurulacaksa, ya homogamy türü çiçekleri aynı anda olgunlaşan, ya da çiçekleri aynı dönemde olgunlaşan farklı çeşitlerin birarada olduğu dikim tercih edilmelidir.

Dikim Aşaması

Bahçenin şekli ve dikim aralıkları çevre ve bakım şartlarına göre değişmekle beraber genellikle 10x10m, 10x8m, 8x8m'dir.

Ağaç Fidanı tüplü ve açık köklü olarak 2 şekilde dikilebilir.

Açık Köklü Fidanın Dikim Öncesi Budanması

Az tercih edilen bir dikim şekli olsa da isteyen bu şekilde de fidanını dikebilir. Burada dikkat edilmesi gereken husus, dikilecek fidanın kökü mümkün mertebe açıkta kalmamasına dikkat edilmesi gerekir. Açıkta kalan kök mantari hastalıklara davetiye çıkarır. Ayrıca fidan dikim esnasında fidanın kendisinin (tepe budaması) ve kökünün (kök budaması) budanmış olması gerekir.

Tepe Budaması

Tepe Budamasının 60-90 cm aralığında olması gerekmektedir. Tepe budaması, ne kadar yukarıdan yapılırsa fidanın kendisini toparlaması ve sağlıklı sürgün vermesi o kadar zorlaşacaktır. Budama 60 derece açılı olacak şekilde yapılmalıdır. Bunun sebebi yağan yağmur suyunun tepede birikme yaparak fidanın içerisine nüfuz etmemesidir. Budama yapılan taraf hassas olacağından macunla kapatılırsa hastalıklara karşı daha garanti bir tedbir alınmış olunur.

Kök Budaması

Kökünün budanmasının sebebi, kırılmış ve zedelenmiş veyahut da hastalık kapmış olanlarının atılmasıdır. Kırılmış ve zedelenmiş kök zaten hastalık kapmış demektir. Kök mümkün mertebe sade olmalıdır. Tabiri caizse dikildikten sonra sıfırdan başlaması daha sağlıklı olur.

 

Tüplü Fidanın gövde budamasına ihtiyacı yoktur fakat, tüpün dışında kalan köklerin mutlaka kesilmesi gerekmektedir.

Toprak işleme

Ağacın köklerinin çalışmadığı dönemlerde toprak derin işleme yapmak maksadıyla sürüm yapılmalıdır. Sürülme işlemi ilkbahar ve yaz aylarında mümkün mertebe yapılmamalıdır. Daha derin olmayan sürüm yapılabilir. Derin sürüm, ağacın kılcal köklerine zarar verir. Derin sürüm, toprağın kabartılması ve yağmur ve kar sularının toprağa daha fazla işlemesi, yüzeysel sürüm ise, yabancı otla mücadele maksatlı olarak yapılmalıdır.

Sulama

Ceviz ağaçları yaygın sürgün veren iri yapılı dallardan meydana gelir. Yaprakları geniş yüzeylidir. Bu sebepten terlemesi fazla olur. Bu yüzden de fazla suya ihtiyaç duyar.

Bahar ayları, cevizler için meyvelerin gelişme ve içini doldurması dönemlerinde fazla suya ihtiyaç duyarlar. Susuz kalan ceviz ağacı büyüme ve gelişmesi daha yavaş olur ve meyvelerindeki kalite verim yetersiz düzeyde kalır.

Cevizin suya çok ihtiyacı olmasının yanında, kimyasal atıklar karışmış sularla dahi ceviz ağacı sulanabilir.

Gübreleme

Ağaçlara Gübre Nasıl Verilir?

İnsanların güçlü ve sağlıklı hayatlarını sürdürebilmeleri için nasıl ki su ve ekmek haricinde çeşitli vitamin içeren gıdalara ihtiyacı varsa, ağaçların da suyun haricinde çeşitli vitamin içeren gübrelere ihtiyacı vardır.

Öncelikle Toprak Tahlili

Bir ağaca gübre verilmesi için öncelikle ağacın dikili olduğu toprağın tahlili yapılması gerekmektedir. Toprak tahlilini özel laboratuvarda yaptırabileceğiniz gibi, Ziraat Odası Başkanlıkları vasıtasıyla da yaptırabilirsiniz.

Toprak tahlili yaptırılmasının sebebi, toprağın hangi besinden ne kadar ihtiyacı olduğunun tespit edilmesidir. Bu sayede toprağa ihtiyacı nispetinde gübre verilmiş olur. Diyelim ki gübrelenecek toprağın azot ihtiyacı yok, fosfor ihtiyacı çok fazla, potasyum ihtiyacı da orta düzeyde. Siz toprağa eşit oranda gübre verecek olursanız gübreleme tam istenildiği gibi olmaz.

Toprak tahlili, toprağın sadece gübre ihtiyacını tespit etmez. Toprağın sertlik derecesini, tuzluluk oranını, kireç seviyesini gibi diğer durumlarını da tespit eder.

Ağaçlara Hangi Gübreler Verilmelidir?

Öncelikle ağaçların temel besinleri içeren gübrelere ihtiyacı vardır. Temel besin içeren gübreler, NPK diye adlandırılan, (N) Azot, (P)Fosfor ve (K) Potasyum'dur. Bu üç gübrenin de ayrı ayrı faydaları vardır.

Azot, ağacın kök ve sacak uzamasını ve dal yapmasını sağlar. Özellikle yeni dikilmiş genç yaştaki ağaçların Azot gübresine daha fazla ihtiyaçları vardır. Bu sayede ağaç daha kısa sürede hızlı bir gelişim sağlar. Daha hızlı gelişen ağaç daha erken verime geçer ve ürün sayısı daha fazla olur.

Fosfor, ağacın bol ürün vermesini sağlar. Fosfor gübresi az olan bir ağaçtan arzu edilen verim alınması zordur. Bu sebepten Fosfor, meyve veren bir ağaç için olmazsa olmazdır. Bunun da en etkili yöntemi gübreyi toprak altından vermektir. Bunun yöntemini sitemizden öğrenebilirsiniz.

Potasyum, ağaç üzerindeki meyvenin olgunlaşma sürecine etki eder. Meyvenin daha iyi tatlanmasını, erken olgunlaşmasını, daha sulu olmasını ve renginin daha erken oluşmasını sağlar. Potasyum gübresi, özellikle ağaç meyveye yattığı zamanda daha yoğun oranda verilmelidir. Potasyum gübresinin, meyvesi olmayan ağaçlara verilmesine gerek yoktur.

Gübreleme Yöntemleri Nelerdir?

  1. Traktör arkasına takılarak kullanılan Katı Gübre Saçma Makineleri ile ağaç diplerine toprağa,

  2. Traktör arkasına takılan makineyi toprağa daldırmak suretiyle ağacın direk köklerine nüfuz edecek şekilde toprak altına,

  3. Pularizatör ile sıvı olarak. Kışın ağaç dibine toprağa, bahar ve yaz aylarında yapraklara,

  4. Damlama ile ağaç diplerine toprağa şeklinde verilir.

Hangi Dönemlerde Gübreleme Yapılmalıdır?

Ağaçların gübrelemesi genel olarak, Aralık-Ocak-Şubat aylarında başlar. Bu aylarda atılan gübreler toprağın besin değerini artırarak, ağaçların bahar aylarında uyanmaya başladığında vakit kaybetmeden besini almasını sağlar. Ağaçların ilk uyanıp sürgün vermeye başladığı zamanlarda toprak ne kadar zengin olursa, kökler o kadar iyi çalışır ve sürgünler hızla gelişir. Bu dönemlerde Azot ve Fosfor ağırlıklı gübreler verilir. Fosfor ağırlıklı gübreler toprak altından verildiği taktirde daha etkili olacaktır. Bu dönemde Potasyum verilmesine gerek yoktur. Bu dönemde yukarıda sayılan bütün yöntemleri kullanarak gübreleme yapabilirsiniz.

Bahar aylarına gelindiğinde ise, özellikle pulverizatörlerle ağaç yapraklarına gelecek şekilde sıvı şekilde güreleme yapılabilir. Damlama ile de gübreleme yapılabilir.

Ağaçlar sürgün vermeye başladıtan sonra Fosfor gübresinin verilmesine gerek yoktur. Çünkü artık zamanı geçmiştir. Azot gübresi verilmeye devam edilebilir. Potasyum gübresinin zamanı gelmediği için gerek yoktur. Bu dönemde daha çok; burada bahsedilmeyen ve daha çok vitamin olarak değerlendirebileceğimiz ve mikro element diye tabir edilen yardımcı gübreler verilir. Bu gübreleri sayacak olursak; bakır, çinko, magnezyum, demir, kükürt, deniz yosunu gibi elementlerdir. Bunlara mikro element denilmesinin sebebi, yukarıda bahsedilen temel besin gübreleri kadar yoğunluğa ihtiyaç olmamasıdır ve toprağa çok az değer içerecek şekilde verilmeleridir. Her ne kadar bu elemnetlere fazla yer vermemiş olsak da özellikle bahar ve yaz aylarında atılan gübreler mutlaka mikro element karışımlı olmalıdır.

Önemli bir not; hiçbir dönemde hiçbir ağaca, çiçekli dönemindeyken hiçbir işlem yapılmadığı gibi yapraklarına gübre atılmaz. Aksi taktirde çiçeklerin yanmasına ve ürünsüz bir sezon geçmesine sebep olur.

Yaz aylarında artık ağaçların sürgünleri belirli bir seviyeye gelmiştir, meyveler olgunlaşma sürecindedirler. Meyveleri olgunlaşma dönemine gelen ağaçlara artık potasyum ağırlıklı gübre verilmelidir. Gerek yapraklardan, gerekse damlamadan verilebilir.

Şekil Yönünden Gübre Türleri

  1. Katı Gübreler (çiftlik gübreleri, granül gübreler)

  2. Sıvı Gübreler (çeşitli boylarda bidonlarda muhafaza edilir. Ayrıca, granül gübreler sıvı hale getirilerek sıvı şeklinde kullanılabilir.

  3. Toz Gübreler

NOT: En iyi gübreleme toprak tahlili sonucu elde edilen bilgilere göre yapılan gübrelemedir. Burada anlatılanlar bilgilendirme amaçlıdır. Gübrenin hangi oranda verileceği; toprağın yapısına, ağacın cinsine ve şekline vs. göre belirlenir. Bu sebepten bir ziraatçiden veya tecrübe sahibi insanlardan yardım alırsanız gübrede ve ürününüzde kayıp yaşamazsınız.

Budama

Ceviz ağaçları iri ve büyük taç oluştururlar. Ancak bu ağaçlar genelde çok fazla budama istemezler. Bununla birlikte kurumuş ve birbiri içine girmiş dalların çıkarılması ve ağaç tacının içerisine ışığın rahatlıkla girmesini sağlayacak şekilde yapılacak aralama budamaları yararlı olur. Cevizlerde şekil budaması olarak genelde doruk dallı budama sistemi uygulanmakla birlikte budamanın çeşidi ve miktarı, çevreye ve ağaçları yetiştirme amacına bağlı olarak da değişebilir.

 

BİR CEVAP YAZ

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Doldurulması zorunlu alanlar işaretlendi *